Poprzednie edycje

Pierwsza edycja międzynarodowej konferencji naukowej Translaton. Współczesne paradygmaty badań translatorycznych. Szanse i wyzwania. (Current paradigms in research on translation and interpreting. Opportunities and challenges) odbyła się w dniach 27–28.09.2018 r. w siedzibie Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. W konferencji wzięło udział 58 naukowców z 11 krajów, reprezentujących 25 ośrodków naukowych. Pomysłodawczyniami konferencji były Pani Profesor Anna Małgorzewicz z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Pani Profesor Monika Płużyczka z Uniwersytetu Warszawskiego.

Wydarzenie rozpoczęło się w zabytkowej sali im. prof. Władysława Nehringa od wystąpień władz Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Wydziału Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego.

Obrady plenarne otworzył wykład prof. dr hab. Sambora Gruczy (Uniwersytet Warszawski) pt. Kilka słów o translatoryce okulograficznej. Kolejne wykłady plenarne wygłosili prof. dr hab. Jerzy Żmudzki z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie (Transcendencje w translacji i transcendowanie translacyjne) oraz prof. dr hab. Iwona Bartoszewicz z Uniwersytetu Wrocławskiego (Ekranizacje powieści Agathy Christie „Morderstwo w Orient Expressie” – obserwujesz i jesteś obserwowany). Wszystkie trzy wykłady odbyły się w języku polskim, ale dla zagranicznych gości zapewniono tłumaczenie symultaniczne.

W dalszej kolejności obrady przeniosły się do sekcji tematycznych. W pięciu sekcjach: Specialized Translation, Translation Industry, A Look Into Translator’s Mind, Translation as a Means and Goal of Teaching oraz Audiovisual Translation przedstawiono łącznie 16 referatów. Pierwszy dzień zamknęła uroczysta kolacja w restauracji (Dwór Polski) znajdującej się w zachodniej części Wrocławskiego Rynku.

Drugi dzień rozpoczął się od wykładów plenarnych w języku angielskim. Wygłosili je dr hab. Łucja Biel prof. UW z Uniwersytetu Warszawskiego (Research Methods in Specialised Translation: A Multi-Perspective Framework), prof. Pius ten Hacken z Leopold-Franzens-Universität w Innsbrucku (On the Cognitive Difference between Literary and Specialized Translation) oraz dr Anna Kuźnik z Uniwersytetu Wrocławskiego (Establishing Competence Levels in the Acquisition of Translation Competence in Written Translation. The PACTE’s NACT project).

Następnie obrady konferencji kontynuowano w pięciu sekcjach Linguistics and Other Aspects of Translation, Translation Theories, Translator’s Competence and Translation Teaching, Artistic Translation oraz Culture in Translation. Zaprezentowano w nich łącznie 18 referatów. Wybrane teksty wystąpień konferencyjnych zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym Studia Translatorica. Równolegle z dwiema ostatnimi sekcjami konferencji odbył się warsztat w języku polskim pt. Kontrola jakości tłumaczeń w translodydaktyce prowadzony przez mgr Kwirynę Proczkowską.

Ciekawym punktem wydarzenia była również wycieczka z przewodnikiem po historycznym centrum Wrocławia, która odbyła się wieczorem w przededniu konferencji. W ciągu pierwszego dnia konferencji otwarto wystawę „Nagroda Karla Dedeciusa” poświęconą nagrodzie przyznawanej polskim tłumaczom literatury niemieckojęzycznej oraz niemieckim tłumaczom literatury polskiej.

Druga edycja konferencji naukowej „Translaton” została zorganizowana wspólnie przez Zakład Translatoryki i Glottodydaktyki Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Zakład Translatoryki Uniwersytetu Warszawskiego, pod kierunkiem naukowym prof. Anny Małgorzewicz (Uniwersytet Wrocławski) i prof. Moniki Płużyczki (Uniwersytet Warszawski). Z uwagi na czas pandemii koronawirusa konferencja odbyła się online.

Na dwa dni konferencji złożyło się 6 wykładów plenarnych oraz 31 referatów w 10 sekcjach.

W wydarzeniu uczestniczyło 51 naukowców z Polski, Belgii, Estonii, Francji, Hiszpanii, Niemiec, Włoch, ale także z Bangladeszu czy Kazachstanu.

Obrady otworzył wykład prof. Ricardo Muñoza Martina pt. „Cognitive Translation & Interpreting Studies. From the black box to a colorful palette of situated approaches“, w którym prelegent przedstawił kluczowe etapy rozwoju kognitywistyki, a także omówił możliwości jej wykorzystania w badaniach nad przekładem. Zwrócił szczególną uwagę na znaczenie metod empirycznych w analizach komunikacji multimodalnej oraz wskazał perspektywiczne kierunki dalszych badań.

Następnie wystąpiła prof. Alessandra Riccardi, prezentując przekrojowe ujęcie najważniejszych etapów rozwoju badań nad interpretacją, ich aktualnych trendów oraz osiągnięć, zwłaszcza w sektorze publicznym. Prelegentka omówiła psychologiczne i poznawcze nurty badawcze w tej dziedzinie, a także ukazała, jak wybrane obszary badań rozwijały się w Niemczech i Austrii. Istotnym elementem jej wystąpienia było podkreślenie znaczenia dorobku metodologicznego wypracowanego dzięki intensywnej współpracy i wymianie doświadczeń między badaczami z różnych krajów Europy.

Pierwszy dzień obrad zamknął wykład plenarny prof. Heike Elisabeth Jüngst, poświęcony książkom popularnonaukowym dla dzieci, których celem było wyjaśnienie najmłodszym zjawiska koronawirusa. Prelegentka zaprezentowała możliwe sposoby klasyfikacji tych publikacji, między innymi według podejmowanej tematyki, warstwy ilustracyjnej oraz zastosowanego stylu językowego.

Drugiego dnia również odbyły się trzy wykłady plenarne. Dr Carme Mangiron w wystąpieniu pt. „Level Up: Current Trends and Future Perspectives in Game Localisation” skoncentrowała się na zagadnieniu lokalizacji gier wideo, analizując z perspektywy naukowej trudności, z jakimi mierzą się tłumacze w tym obszarze. Posługując się konkretnymi przykładami, omówiła modele badawcze umożliwiające śledzenie wybranych procesów translacyjnych. W końcowej części swojego wystąpienia odniosła się do roli sztucznej inteligencji, wskazując na rosnące znaczenie i potencjał narzędzi do tłumaczenia wspomaganego komputerowo.

Kolejne wystąpienie, przygotowane przez prof. Vahrama Atayana oraz jego dwie doktorantki z Uniwersytetu w Heidelbergu, dotyczyło zagadnienia adnotacji ręcznych oraz wykorzystania narzędzi wspierających i usprawniających proces tworzenia tekstu („Manuelle Annotationen und Datenvisualisierung für sprachkontrastive und übersetzungswissenschaftliche Fragestellungen“). Zespół badawczy zaprezentował trzy projekty adnotacyjne, w których zastosowano określone kategorie semantyczno-pragmatyczne. W podsumowaniu omówiono różne sposoby wizualizacji zgromadzonych danych, a także zarysowano możliwości zastosowania analizy korespondencji oraz wielokrotnej analizy korespondencji.

Ostatni wykład plenarny pt. „Progi i bariery w przekładzie” wygłosiła prof. Jolanta Lubocha-Kruglik, przedstawiając istotne refleksje dotyczące złożoności procesu tłumaczenia. Zwróciła uwagę, że trudności, z jakimi mierzy się tłumacz, wynikają nie tylko z uwarunkowań kulturowych, lecz także z różnic językowych i semantycznych. W centrum swoich rozważań postawiła aksjologiczny oraz mentalny wymiar postrzegania rzeczywistości, wskazując, że jego niedostateczne uwzględnienie może prowadzić do poważnych dysonansów w konstruowaniu strategii translacyjnej.